EYΡΩΠΑΪΚΗ ΗΜΕΡΑ NATURA 2000: H ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΤΟΥ ΜΓΦΙ - ΕΚΒΥ

Την Πέμπτη 21 Μάϊου 2020 γιορτάζουμε την Ευρωπαϊκή Ημέρα Natura 2000 για να τιμήσουμε το μεγαλύτερο Δίκτυο Προστατευόμενων Περιοχών στον κόσμο, στο οποίο έχουν ενταχθεί περιοχές υψηλής βιοποικιλότητας, που έχουν ανυπολόγιστη αξία για τους πολίτες και την οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το Δίκτυο Natura 2000 καλύπτει περισσότερο από το 18% της χερσαίας επιφάνειας των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και περίπου 6% της θαλάσσιας έκτασής τους.

Η συνεισφορά της Ελλάδας στο δίκτυο είναι σημαντική, ως αντανάκλαση της πλούσιας βιοποικιλότητας που φιλοξενεί η χώρα. Συγκεκριμένα, το Δίκτυο Natura 2000 στην Ελλάδα περιλαμβάνει συνολικά 446 περιοχές (i), με τη συνολική επιφάνεια του δικτύου στην ξηρά να ανέρχεται σε 36.000 km2 περίπου (27,3% της χερσαίας έκτασης της Ελλάδας) και με το θαλάσσιο τμήμα να καταλαμβάνει 23.000 km2 περίπου.
Ενημερωθείτε σχετικά στην ιστοσελίδα του EKBY

Το 2020, η Ευρωπαϊκή Ημέρα Natura 2000 θέτει στο προσκήνιο τους «νέους και τη φύση» με στόχο να τους εμπνεύσει, ώστε να εμπλακούν στην προστασία και αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας.

Το Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας (ΜΓΦΙ) δέχεται κάθε χρόνο δεκάδες χιλιάδες επισκέπτες, στην πλειονότητά τους νέους, τους οποίους μυεί στον πλούτο και την αξία της ελληνικής φύσης και βιοποικιλότητας και ευαισθητοποιεί για την ανάγκη διατήρησής της.

Αυτές τις δύσκολες ημέρες, το Μουσείο Γουλανδρή Φυσικής Ιστορίας έχει ανοίξει τις ψηφιακές πόρτες του στους νέους και τους προσφέρει την ευκαιρία να ανακαλύψουν τις συλλογές του μέσω Εικονικής Περιήγησης.

Παράλληλα, το ΜΓΦΙ, δια του Παραρτήματός του Ελληνικού Κέντρου Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ), συνεχίζει να συνεισφέρει ανελλιπώς επιστημονικά στη λειτουργία του Δικτύου Natura 2000, στην ίδρυση του οποίου, περίπου 25 χρόνια πριν, είχε κεντρικό συντονιστικό ρόλο.

Αξίζει να σημειωθεί, ενόψει και της Διεθνούς Ημέρας Βιοποικιλότητας που εορτάζεται μια ημέρα αργότερα, την Παρασκευή 22 Μαΐου (ii), ότι το Δίκτυο Natura 2000 συνιστά τον πυρήνα των περιοχών διατήρησης της βιοποικιλότητας, η οποία ωστόσο εκτείνεται και εκτός των ορίων του, στην επικράτεια της χώρας. Η κατάσταση και οι τάσεις της ελληνικής βιοποικιλότητας αποτυπώνονται στις πρόσφατες εκθέσεις εφαρμογής της Οδηγίας των Οικοτόπων για την περίοδο 2013-2018 και της Οδηγίας των Πτηνών για την περίοδο 2008-2012, τις οποίες εκπόνησε το Υπουργείο Περιβάλλοντος σε συνεργασία με το ΜΓΦΙ-ΕΚΒΥ.

Σχετικές πληροφορίες παρέχονται στον Διαδικτυακό Τόπο για τη Φύση και τη Βιοποικιλότητα εδώ και εδώ

Σημαντικό τμήμα της βιοποικιλότητας συνιστούν οι υγρότοποι. Πρόσφατα, οι υγρότοποι πέντε χωρών (Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία, Βουλγαρία, Ελλάδα, Κύπρος) μελετήθηκαν μέσω του έργου Interreg BalkanMed με τίτλο «Βελτίωση της αποτελεσματικότητας της διατήρησης των υγροτόπων – WetMainAreas», στο οποίο από την Ελλάδα μετείχαν το ΜΓΦΙ-ΕΚΒΥ και το Αστεροσκοπείο Αθηνών. Χαρτογραφήθηκαν περισσότεροι από 8.500 φυσικοί και τεχνητοί υγρότοποι, με ελάχιστο μέγεθος 0.5 στρέμματα (εξαιρουμένων των ποταμών και των ρεμάτων) (iii).

Η Γεωπύλη Balkan Mediterranean Wetland Geoportal παρέχει πρόσβαση στα απογραφικά δεδομένα και σε συνολικά 51 γεωχωρικά επίπεδα: των υγροτόπων, των εθνικά προστατευόμενων περιοχών, των περιοχών των δικτύων Natura 2000 και Emerald και των συνδεδεμένων φυσικών περιοχών που αξιολογήθηκαν ως ευνοϊκές για τη βιοποικιλότητα.

Πληροφορίες για τις δράσεις του Μουσείου για το Δίκτυο Natura 2000 και τη διατήρηση της βιοποικιλότητας βρίσκονται στον Διαδικτυακό Τόπο του ΜΓΦΙ και του ΕΚΒΥ

(i) Από αυτές, 265 περιοχές έχουν οριστεί ως Τόποι Κοινοτικής Σημασίας και 207 έχουν χαρακτηρισθεί ως Ζώνες Ειδικής Προστασίας για τα πτηνά. Οι δύο κατηγορίες περιοχών παρουσιάζουν μεταξύ τους επικαλύψεις. Η εθνική διαδικασία χαρακτηρισμού των ελληνικών ΤΚΣ ως Ειδικών Ζωνών Διατήρησης (ΕΖΔ) ξεκίνησε με τον νόμο 3937/2011. Το ελληνικό τμήμα του δικτύου Natura 2000 έχει περιλάβει την πλειονότητα των περιοχών της χώρας που προστατεύονται από την εθνική νομοθεσία και έχουν διεθνείς χαρακτηρισμούς.

(ii) Για το 2020, το θέμα του εορτασμού είναι «οι λύσεις μας βρίσκονται στη φύση». Η ΕΕ γιορτάζει τις δύο ημέρες εκδίδοντας στις 20 Μαΐου την ευρωπαϊκή στρατηγική για τη βιοποικιλότητα.

(iii) Καταλαμβάνουν περισσότερα από 5.300.000 στρέμματα, το 1/3 εκ των οποίων, αναγνωρίζεται ως Διεθνούς Σημασίας σύμφωνα με τη Σύμβαση Ραμσάρ, και περιλαμβάνεται στα δίκτυα Natura 2000 (Βουλγαρία, Ελλάδα, Κύπρος) και Emerald (Αλβανία, Βόρεια Μακεδονία) καθώς και σε εθνικά προστατευόμενες περιοχές. Περίπου τα 3/4 των περιοχών που χαρτογραφήθηκαν είναι μικροί υγρότοποι (κάτω από 80 στρέμματα) η έκταση των οποίων αντιστοιχεί μόλις στο 3% της συνολικής έκτασης υγροτόπων. Αυτοί οι πολυάριθμοι μικροί υγρότοποι δημιουργούν ένα πολύτιμο δίκτυο διαδρόμων, σταθμών και νησίδων, απαραίτητων για τη μετακίνηση, μετανάστευση και διασπορά των ειδών. Ιδιαιτέρως, σε αστικές και γεωργικές περιοχές, συνιστούν σπάνιες νησίδες βιοποικιλότητας. Σχεδόν το 1/3 της έκτασης των υγροτόπων βρίσκεται εκτός προστασίας σε περιοχές που αξιολογήθηκαν ότι έχουν υψηλή αξία για τη βιοποικιλότητα.

Επισημαίνεται η ανάγκη διατήρησής τους στο πλαίσιο ευρωπαϊκών και εθνικών δικτύων προστασίας.

Φωτό: Μήλος (Γιάννης Ίσσαρης)