ΠΩΣ ΟΙ ΦΑΛΑΙΝΕΣ ΑΛΛΑΖΟΥΝ ΤΟ ΚΛΙΜΑ;

Μία από τις πιο εντυπωσιακές επιστημονικές ανακαλύψεις των τελευταίων 50 χρόνων είναι αυτή του τροφικού καταρράκτη (trophic cascade). Ο τροφικός καταρράκτης είναι οικολογική διαδικασία που ξεκινά από την κορυφή της τροφικής αλυσίδας και φθάνει στη βάση της. Όλοι ξέρουμε ότι οι φάλαινες τρώνε ψάρια και κριλ (γενική ονομασία για κάθε μέλος του ζωοπλαγκτού της Τάξης Euphausiacea).  Για τον λόγο αυτόν κάποιοι – ορισμένοι πολιτικοί στην Ιαπωνία για παράδειγμα – έχουν επανειλημμένα διαπληκτιστεί για το κατά πόσο η σφαγή των φαλαινών είναι προς όφελος των ανθρώπων, καθώς θεωρούν ότι η απώλειά των κητωδών αυτών συνεπάγεται περισσότερα ψάρια στον ωκεανό και άρα περισσότερη τροφή για τον άνθρωπο.

Παρατηρείται, όμως, ότι όσο ο αριθμός των φαλαινών μειώθηκε, άλλο τόσο μειώθηκε και εκείνος των ψαριών και του κριλl. Αυτό μοιάζει εντελώς παράλογο, θα έπρεπε τα ψάρια να αυξηθούν αφού οι σημαντικότεροι θηρευτές τους εξαφανίζονται!

Τώρα λοιπόν αποκαλύπτεται ότι οι φάλαινες βοηθούν στη διατήρηση ολόκληρου του συστήματος ζώντων οργανισμών του ωκεανού. Οι φάλαινες τρέφονται σε βάθη, όπου επικρατεί το απόλυτο σκοτάδι και στη συνέχεια ανεβαίνουν στην επιφάνεια στη ευφωτική ζώνη, όπου υπάρχει αρκετό φως για να πραγματοποιηθεί η φωτοσύνθεση. Εκεί, ελευθερώνουν πολύ μεγάλες ποσότητες περιττωμάτων, πλούσιων  σε σίδηρο και άζωτο, αλλά και σε διάφορα θρεπτικά συστατικά, που πολύ συχνά σπανίζουν στην επιφάνεια των νερών. Αυτά τα θρεπτικά συστατικά δρουν ως λίπασμα για το φυτοπλαγκτόν, που ζει στο μοναδικό μέρος όπου τα φυτά μπορούν να επιβιώσουν, δηλαδή στη ευφωτική ζώνη. Ο εμπλουτισμός με λίπασμα της επιφάνειας των νερών δεν είναι το μοναδικό πράγμα που κάνουν οι φάλαινες. Με τις συνεχείς βουτιές τους προς τα πάνω και προς τα κάτω, σπρώχνουν και το πλαγκτόν πίσω στην ευφωτική ζώνη, δίνοντάς τους έτσι περισσότερο χρόνο να αναπαραχθεί, προτού βυθιστεί στην άβυσσο. Ακόμη και σήμερα, που ο πληθυσμός των φαλαινών έχει μειωθεί, η κατακόρυφη ανάμιξη των νερών, που προκαλείται από τις κινήσεις των ζώων προς τα πάνω και προς τα κάτω μέσα στα ωκεάνια νερά, είναι περίπου η ίδια, με την ανάμιξη που προκαλείται από τον άνεμο, τα κύματα και τις παλίρροιες. Περισσότερο φυτοπλαγκτόν, σημαίνει περισσότερο ζωοπλαγκτόν, με το οποίο τρέφονται τα μεγαλύτερα όντα. Με άλλα λόγια, περισσότερες φάλαινες σημαίνει περισσότερα ψάρια και κριλ.

Και το φυτοπλαγκτόν δεν τρέφει μόνο τα ζώα της θάλασσας, αλλά δεσμεύει και το διοξείδιο του άνθρακα από την ατμόσφαιρα. Όταν βυθίζεται στο βυθό του ωκεανού συμπαρασύρει το διοξείδιο του άνθρακα και το αφαιρεί από την κυκλοφορία, εναποθέτοντάς τον σε μέρος όπου παραμένει για χιλιάδες χρόνια.

Όσο περισσότερες φάλαινες υπάρχουν, τόσο περισσότερο πλαγκτόν υπάρχει. Όσο περισσότερο πλαγκτόν υπάρχει, τόσο περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα αφαιρείται από τον αέρα.

Όταν οι πληθυσμοί των φαλαινών ήταν μεγάλοι - προτού ένας μεγάλος αριθμός αυτών να αφανιστεί από τον άνθρωπο - ήταν υπεύθυνοι για την απορρόφηση δεκάδων εκατομμυρίων τόνων διοξειδίου του άνθρακα από την ατμόσφαιρα κάθε χρόνο.

Οι φάλαινες αλλάζουν το κλίμα. Η επιστροφή των μεγάλων φαλαινών, αν επιτραπεί η ανάκαμψή τους, θα μπορούσε να αποτελέσει μια αβλαβή τεχνική γεωμηχανικής. Θα μπορούσε να επανορθώσει κάποιες βλάβες που εμείς προκαλέσαμε, τόσο στα ζώντα συστήματα της θάλασσας, όσο και στην ατμόσφαιρα!

Δείτε το σχετικό video εδώ:


Φωτό: 
DEKKER WILD-LIFE IMAGES/GETTY IMAGES